De muziekboog van prehistorie tot vandaag
Prehistorie, zo genoemd omdat er over die periode geen geschreven geschiedenis [historie] bestaat.
Om te weten waar de geschiedenis begint is het van belang om te weten hoe lang hij heeft geduurd vanaf heel vroeger tot nu. En wat is heel vroeger?
Geschiedenis is verdeeld in twee grote blokken: Het eerste blok is de periode waarin de mensen nog niet konden lezen en schrijven, dat hadden ze nog niet uitgevonden. Het is de lange tijd van meer dan honderdduizend jaar geleden tot ongeveer 5000 jaar geleden toen in Sumerië [nu Irak] en Egypte schrifttekens werden uitgevonden.
Dit tweede blok is van 5000 jaar geleden tot nu vandaag; het is verdeeld in de periode van voor onze jaartelling en heet 'voor Christus' en de periode erna heet 'na Christus' meestal aangeduid als AD. het jaar nul was nu ruim 2000 jaar geleden. er is dus 3000 VC en ruim 2000 jaar NC ofwel AD [Anno Domini].
De harpgeschiedenis begint veel vroeger want hoewel de mensen niet konden schrijven konden ze wel al prachtig tekenen. Van hun tekeningen op de wanden van de grotten waar ze woonden is gelukkig iets overgebleven. Zo weten we toch nog iets over hun leven als jagers en vissers. De oudste tekeningen zijn van ongeveer 15.000 jaar geleden.
Voor het begin van ons muziekinstrument komen we terecht in Zuid-Afrika en Spanje en Frankrijk.
Afbeelding 1.
Dit is een voorbeeld van een grotschildering. Hij is zo’n 15.000 jaar oud, uit de tijd die we Paleolithicum [oude steentijd] noemen. Hij bevindt zich in de Trois-Frèresgrot in Frankrijk.
Mooi…maar waar is nu die harp?
Het is nog geen harp maar wel een instrument met een snaar. Het is een muziekboog die de jager/tovenaar in zijn mond heeft en waar hij het stokje op slaat. Zo doen ze dat tegenwoordig in Afrika nog.
Afbeelding 2.
Een Bosjesman speelt op zijn muziekboog. Soms slaan ze met een stokje op de snaar en soms op de boog. De mond dient als klankkast.
Het begon waarschijnlijk met het uitvinden van de schietboog.
Afbeelding 3.
In de Valltortakloof in Zuid Afrika laten deze tekeningen van Bosjesmannen [eigenlijk heten ze: San] zien dat zij waarschijnlijk verschillende bogen hadden om te jagen of één boog om te jagen en één om op te spelen.
Afbeelding 4.
Natuurlijk wisten ze dat de snaren van verschillende lengte ook hun eigen klanken voortbrachten als ze in trilling werden gebracht. Men zette daarom bogen naast elkaar met een steeds andere lengte. Dat doen ze in Afrika nog steeds, alleen hebben ze de bogen dan op één klankkast vastgemaakt. Zo’n veelbogenharp wordt pluriarch [letterlijk: veelboog] genoemd. Het zou ook kunnen zijn dat de man op de afbeelding een stel schietbogen aan het testen is door er op te slaan. Wie zal ‘t zeggen? Een veelsnarige schietboog bestaat echter niet. Het ligt dus voor de hand dat het om een instrument gaat.
Afbeelding 5.
Een Bosjesman in onze eigen tijd speelt op zijn pluriarch of veelboog.
De harpgeschiedenis kent drie soorten harpen: BOOGHARP HOEKHARP RAAMHARP